Đồng Tháp Mười mùa nước nổi – Ngữ Văn 6 – Cánh Diều

Đồng Tháp Mười mùa nước nổi – Ngữ Văn 6 – Cánh Diều

Đồng Tháp Mười mùa nước nổi – Ngữ Văn 6 – Cánh Diều

 

ĐỒNG THÁP MƯỜI MÙA NƯỚC NỔI

[…] Nói đến Đồng Tháp Mười là phải nói đến lũ. Lũ chính là nguồn sống của cả cư dân miền sông nước này. Nó mang phù sa mùa màng về, mang tôm cá về, làm nên một nền văn hóa đồng bằng. Năm ngoái, chúng tôi lại xuống Long An. Giữa mùa lũ mà đồng nứt nẻ, dân ngơ ngác hoang mang đợi lũ. Bởi nếu không có lũ, nước kiệt đi thì toàn bộ vùng này sẽ thiếu nước ngọt nghiêm trọng, phèn nổi lên rất nhiều và đậm. Lúc đó, nước đọng ở các lung, trấp, đài, bàu,… không dùng được, cây cỏ khô rụi, di chuyển chủ yếu là đi bộ hoặc xe trâu, toàn bộ đời sống sẽ ngưng trệ. Lũ tồn tại song song với người miền Tây như con lộ (đường) nào cũng song song một con kinh (kênh) bên cạnh, làm nên một đặc trưng đồng bằng Nam Bộ. Người ta đào kênh để thông thương, để lấy nước, lấy đất đắp đường. Cứ chằng chịt như thế, những con kênh huyết mạch nối những cù lao, những giồng, … thành một đồng bằng rộng lớn và đầy bản sắc.

Nhà văn Hữu Nhân chạy xe rất khỏe và lại nhớ đường, dẫu cả những con đường bé tí ở một cái xóm xa lắc lơ nào đấy. Anh chở tôi len lỏi vào những con đường mà người thường không được đi, khách du lịch lại càng không, xuyên qua mấy huyện Cao Lãnh, Thanh Bình, Tam Nông… để vào lõi Đồng Tháp Mười. Cái tên Tháp Mười bây giờ vẫn còn tranh cãi, người thì bảo nơi đây có 10 cái tháp, kẻ lại nói là ở đây có ngôi tháp 10 tầng… Còn Tràm Chim thì chính Hữu Nhân đã giải thích cho tôi rằng tràm chim là cách gọi một vùng đất nổi lên, như một cái vườn giữa hàng ngàn héc ta nước và ở đó có nhiều chim. Giống như giồng, như cù lao, như gò, như rạch, kinh,… Thế mà nó đơn giản đến không ngờ là gồm những cây tràm kết thành rừng và chim thì dày đặc thành vườn,… Tất nhiên không dễ gì để thấy chim bởi phỉa chiều tối thì chúng mới về, hàng vạn, chục vạn con lớn bé to nhỏ rợp cả một khoảng trời. Trong khi chúng tôi thì chỉ có một ngày cưỡi xe, mà lại muốn đi nhiều, thấy nhiều, chiêm ngưỡng nhiều,…

Mùa này cá linh và bông điên điển đều bắt đầu hiếm. Bông điên điển chỉ còn lác đác, nhưng nể bạn, Hữu Nhân đã chạy lòng vòng xe để kiếm cho tôi thưởng thức. Kết quả, buổi trưa ở một quán tại huyện Tam Nông, tôi được ăn món bông điên điển xào tôm, còn buổi chiều tại quán khác ở huyện Cao Lãnh thì chứng kiến món cá linh kho ngót. Bằng nỗi khát khao và trân trọng của mình, tôi đã miệt mài ăn hai món quốc hồn quốc tuý) đồng bằng ấy. Lúc này, ăn không còn là ăn vật chất thông thường, ăn lấy no, mà là ăn hương ăn hoa, là thưởng thức thời trân của đất trời, dẫu chỉ là món thời trận vô cùng dân dã, gắn với miên man sông nước, với cái giản dị, tiện lợi của sản vật và con người vùng đất phương Nam,

Có một điều khẳng định rằng, sen Tháp Mười là một thế lực, thế lực của cái đẹp tự nhiên. Nước ta từ Bắc chí Nam đâu cũng có sen, chả thế mà người ta định lấy hoa sen làm quốc hoa, chả thế mà Vietnam Airlines lại lấy hoa sen làm biểu tượng sơn trên máy bay,… Về đây mới thấy, sen xứng đáng để… ngợp. Bạt ngàn sen chen giữa rừng tràm, sen tinh khiết bung nở giữa bùn, sen ngạo nghễ khoe giữa năn lác. Không chen chúc chật chội, chúng chiếm những không gian rộng lớn, bát ngát chỉ mình sen. Tràm dày đặc tíu tít xung quanh như những người lính gác cần mẫn và trung thành. Sen vươn lên giữa nắng, giữa gió phương Nam, kiêu hãnh và tự tin khoe sắc hồng đặc trưng của mình khiến con người chợt chùng lại, bâng khuâng và ngơ ngác giữa thế giới sen; thấy rợn ngợp và cô độc giữa mênh mông Đồng Tháp Mười,…

Từ thành phố Cao Lãnh, Hữu Nhân chở tôi bằng xe máy gần buổi sáng thì đến khu di tích Gò Tháp. Đây là khu gò rộng khoảng 5 000 mét vuông và cao hơn khoảng 5 mét so với mực nước biển Hà Tiên, nằm giữa rốn Đồng Tháp Mười sàn sạt, lênh loang nước nên nó trở thành của hiếm. Nơi đây, người ta vừa khai quật được một di tích nền gạch cổ là nền toà tháp có khoảng 1 500 năm trước và đã được công nhận di tích quốc gia. Đây cũng là đại bản doanh của cụ Thiên hộ Dương và Đốc binh Kiều – hai vị anh hùng chống thực dân Pháp. Và đây cũng là căn cứ địa chống Mỹ cứu nước của cách mạng Việt Nam. Tháp Sen được chọn để xây dựng ở đây cũng như một cách để tôn vinh sen Đồng Tháp Mười. […]

Hữu Nhân chở tôi về lại thành phố Cao Lãnh khi nước lé đé ở ngay quán cà phê trước cửa khách sạn. […] Người dân ở đây vui vẻ sống, hiền lành sống, năng động sống,… sống chugn với nhịp nhàng nước kiệt, nước ròng, với những câu vọng cổ la đà trên nước. Cuộc sống cứ thế trôi, bình dị và an lành, tự tin và khảng khái, nhưng họ góp phần làm nên một Đồng Tháp năng động, hiện đại. Đêm ấy, tôi cùng Hữu Nhân dạo một vòng thành phố và nhận ra một đô thị Cao Lãnh vừa trẻ trung vừa hiện đại, rất co gu kiến trúc, vừa mềm vừa xanh, cứ nao nao như một câu hò vung trên sóng…

 


 

Qua văn bản “Đồng Tháp Mười mùa nước nổi”, tác giả đã kể về trải nghiệm của bản thân khi được đến vùng đất Đồng Tháp Mười. Đó là một chuyến thú vị, tác giả đã được tìm hiểu nhiều hơn về cảnh vật, thiên nhiên, di tích, ẩm thực và cả con người nơi đây. Bài du kí cho ta hiểu biết thêm về vùng đất Tháp Mười, về khung cảnh thiên nhiên, con người, nét đẹp văn hóa, di tích lịch sử lâu đời và văn hóa ẩm thực nơi đây. Từ đó khơi gợi cho người đọc niềm yêu mến, thích thú, muốn khám phá mảnh đất này hơn nữa.

Tóm tắt Đồng Tháp mười mùa nước nổi

Tóm tắt tác phẩm Đồng Tháp mười mùa nước nổi – Mẫu 1

Tác phẩm đã tái hiện thiên nhiên Đồng Tháp Mười vào mùa lũ một cách chân thực, sinh động hấp dẫn với những sự vật gần gũi thân thuộc nhất. Nội dung tác phẩm mở ra trước mắt người đọc một Đồng Tháp Mười với những đặc điểm riêng biệt, cho người đọc cái nhìn chân thực về nơi đây. Từ đó thể hiện tình cảm chân thành yêu mến của tác giả được bộc lộ một cách tự nhiên

Tóm tắt tác phẩm Đồng Tháp mười mùa nước nổi – Mẫu 2

Văn bản miêu tả nước lũ và con đường ở Đồng Tháp Mười. Đồ ăn và loài hoa đặc trưng của Đồng Tháp Mười. Đặc biệt tác giả tập trung miêu tả các di tích và tính cách con người ở Đồng Tháp Mười.

Tóm tắt tác phẩm Đồng Tháp mười mùa nước nổi – Mẫu 3

Với giọng văn nhẹ nhàng, lôi cuốn, kết hợp giữa tự sự và miêu tả, ngôi kể tự nhiên, chân thật, gần gũi. tác giả đã kể về trải nghiệm của bản thân khi được đến vùng đất Đồng Tháp Mười. Đó là một chuyến thú vị, tác giả đã được tìm hiểu nhiều hơn về cảnh vật, thiên nhiên, di tích, ẩm thực và cả con người nơi đây.

Bố cục Đồng Tháp mười mùa nước nổi

Có thể chia văn bản thành 6 đoạn:

– Đoạn 1 (Từ đầu đến …đầy bản sắc): Mùa lũ, kênh rạch chằng chịt của Đồng Tháp Mười.

– Đoạn 2 (Tiếp theo đến …chiêm ngưỡng nhiều): Tràm chim của Đồng Tháp Mười.

– Đoạn 3 (Tiếp theo đến …con người vùng đất phương Nam): Đặc sản của Đồng Tháp Mười.

– Đoạn 4 (Tiếp theo đến …mênh mông Đồng Tháp Mười): Sen của Đồng Tháp Mười.

– Đoạn 5 (Tiếp theo đến …vinh sen Đồng Tháp Mười): Khu di tích Gò Tháp của Đồng Tháp Mười.

– Đoạn 5 (Còn lại): Người dân và khu đô thị Cao Lãnh của Đồng Tháp Mười.


 

Soạn bài Đồng Tháp Mười mùa nước nổi – Cánh diều

1. Chuẩn bị 

– Du kí là một thể của kí dùng để ghi lại những điều đã chứng kiến trong một chuyến đi diễn ra chưa lâu của bản thân tới một miền đất khác.

– Khi đọc bài thơ du kí:

+ Văn bản viết về chuyến đi đến Đồng Tháp Mười. Di chuyển bằng phương tiện xe máy. Thái độ và cảm xúc của người viết vô cùng hào hứng, thích thú khi được đến tham quan vùng đất này, chỉ có một ngày cưỡi xe, mà lại muốn đi nhiều, thấy nhiều, chiêm ngưỡng nhiều.

+ Cảnh sắc nơi đây sinh động đa dạng: Khung cảnh Đồng Tháp Mười mùa nước lũ, những kênh rạch chằng chịt, bạt ngàn bông sen chen giữa rừng tràm, những di tích văn hóa cổ,… Con người ở nơi đây thì vui vẻ sống, hiền lành sống, năng động sống,…

Tác giả ghi lại bằng cách kết hợp miêu tả, kể chuyện và phát biểu cảm nghĩ.

+ Bài du kí mang lại cho em hiểu biết về vùng đất Đồng Tháp Mười và con người nơi đây. Từ đó khơi gợi về trong em niềm yêu thích, tò mò, mong muốn được trải nghiệm trực tiếp vùng đất này.

– Tìm hiểu về loại hình du lịch mới ngày nay với tên gọi “du lịch sinh thái”: Loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên và văn hoá bản địa gắn với giáo dục môi trường, có đóng góp cho nỗ lực bảo tồn và phát triển bền vững với sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương. Bên cạnh trách nhiệm đối với môi trường thì mục đích thưởng ngoạn thiên nhiên và cá giá trị văn hóa kèm theo của quá khứ và hiện tại, thúc đẩy công tác bảo tồn.

– Tìm hiểu về du lịch ở vùng miền Tây Nam Bộ được gọi là “du lịch miệt vườn”: Loại hình du lịch sinh thái gắn liền với những vườn cây ăn trái rộng lớn và trù phú. Du lịch sinh thái miệt vườn ngày càng phát triển ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long với mô hình phổ biến là trên trồng cây ăn quả, dưới ao hay kênh rạch thì thả cá. Khách đến tham quan vườn cây ăn trái sẽ được tận tay hái và thưởng thức những loại trái cây thơm ngon, tươi rói, mệt thì nghỉ chân hóng gió tại những chòi lá được bố trí dọc lối đi trong vườn. Khách tham quan cũng được thưởng thức những bữa ăn đậm chất thôn quê, dân dã tại các miệt vườn và tham gia các trò chơi dân gian thú vị, đậm chất miền Tây như đi cầu treo dây, câu cá, tát mương bắt cá…

– Tìm hiểu về vùng Đồng Tháp Mười, Nam Bộ: Một vùng đất ngập nước của Đồng bằng sông Cửu Long, có diện tích 697.000 hecta, trải rộng trên ba tỉnh Long An, Tiền Giang và Đồng Tháp trong đó Long An chiếm hơn phân nửa, thủ phủ vùng là thị xã Kiến Tường. Vùng Đồng Tháp Mười có khu bảo tồn đất ngập nước Láng Sen, vườn quốc gia Tràm Chim. Sự tương tác giữa các yếu tố tự nhiên: địa mạo, trầm tích, đất, nước và các yếu tố khác đã hình thành những cảnh quan tự nhiên với các hệ sinh thái đặc trưng của vùng Đồng Tháp Mười. Ở đây có hệ sinh thái rừng tràm, hệ sinh thái đồng cỏ ngập nước theo mùa,…

– Đọc trước văn bản Về thăm mẹ; tìm hiểu thêm về tác giả Văn Công Hùng:

+ Tác giả Văn Công Hùng sinh năm 1958, quê quán ở Thừa Thiên Huế. Ông sinh ra và lớn lên, học phổ thông ở Thanh Hoá, tốt nghiệp Đại học Tổng hợp Huế năm 1981, xung phong lên Gia Lai – Kon Tum công tác, từng làm cán bộ Sở Văn hoá thông tin, sưu tầm nghiên cứu văn hoá dân gian, phóng viên báo Văn hoá, Thư ký toà soạn tạp chí Văn nghệ Gia Lai, giảng dạy tại Trường Trung học Văn hoá nghệ thuật Gia Lai…

+ Các tác phẩm chính đã xuất bản: Bến đợi (thơ, 1992), Hát rong (thơ, 1999),  Ngựa trắng bay về (trường ca, 2002), Hoa tường vi trong mưa (thơ, 2003), Mắt cao nguyên (tản văn và phóng sự, 2006),…

+ Những giải thưởng văn chương:

Ÿ Giải nhì thơ tỉnh Gia lai năm 1985.

Ÿ Giải C Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam năm 2002.

Ÿ Tặng thưởng cuộc thi thơ tạp chí Sông Hương năm 2001 – 2003.

Ÿ Giải A giải thưởng văn học nghệ thuật Gia Lai lần thứ nhất 2000 – 2005.

+ Quan niệm văn chương: “Viết không bao giờ là trò chơi, mà là cuộc vật lộn khổ sở, là nghiệp đeo đẳng suốt đời. Chữ không làm cho người no, nhưng cho ta cảm giác bình an và như thế là hạnh phúc. Nhiều hay ít là do tài năng từng người, nhưng được một câu thơ một bài báo có ích là mong mỏi của tôi, người viết.”

2. Đọc hiểu

a. Trong khi đọc

Câu hỏi trang 55 SGK Ngữ văn 6 tập 1: Lũ quan trọng như thế nào với Đồng Tháp Mười?

Trả lời: 

Lũ chính là nguồn sống của cả cư dân miền sông nước Đồng Tháp Mười: mang phù sa mùa màng về, mang tôm cá về, làm nên một nền văn hóa đồng bằng.

Câu hỏi trang 56 SGK Ngữ văn 6 tập 1: Thế nào là “tràm chim”?

Trả lời: 

“Tràm chim” đơn giản là những cây tràm kết thành rừng và chim thì dày đặc thành vườn.

Câu hỏi trang 56 SGK Ngữ văn 6 tập 1: Món ăn nào là đặc sản của Đồng Tháp Mười?

Trả lời: 

Món ăn đặc sản của Đồng Tháp Mười là cá linh kho ngót và bông điển điển xào tôm.

Câu hỏi trang 57 SGK Ngữ văn 6 tập 1: Sen ở Đồng Tháp Mười có gì đặc biệt?

Trả lời: 

Sen ở Đồng Tháp Mười đặc biệt ở chỗ:

Bạt ngàn sen chen giữa rừng tràm, sen tinh khiết bung nở giữa bùn, sen ngạo nghễ khoe giữa năn lác.

– Sen chiếm những không gian rộng lớn, bát ngát chỉ mình sen.

Sen vươn lên giữa nắng, giữa gió phương Nam, kiêu hãnh và tự tin khoe sắc hồng đặc trưng

Câu hỏi trang 57 SGK Ngữ văn 6 tập 1: Khu di tích Gò Tháp có những gì đặc sắc?

Trả lời: 

Những đặc sắc có ở khu di tích Gò Tháp:

Khu gò rộng khoảng 5000 mét vuông và cao hơn khoảng 5 mét so với mực nước biển Hà Tiên, nằm giữa rốn Đồng Tháp Mười sàn sạt, lênh loanh nước nên nó trở thành của hiếm.

– Có di tích nền gạch cổ là nền tòa tháp có khoảng 1500 năm trước và đạt được công nhận di tích quốc gia.

Bản đại doanh của cụ Thiên hộ Dương và Đốc binh Kiều – hai vị anh hùng chống thực dân Pháp.

Căn cứ địa chống Mỹ cứu nước của cách mạng Việt Nam.

– Có tháp Sen được xây để tôn vinh sen Đồng Tháp Mười.

Câu hỏi trang 58 SGK Ngữ văn 6 tập 1: Tác giả có cảm nhận gì về Đồng Tháp Mười qua thành phố Cao Lãnh?

Trả lời: 

Cảm nhận của tác giả về Đồng Tháp Mười qua thành phố Cao Lãnh là một đô thị vừa trẻ trung vừa hiện đại, rất có gu kiến trúc, vừa mềm vừa xanh, cứ nao nao như một câu hò vươn trên sóng,…

b. Sau khi đọc

Câu 1 trang 58 SGK Ngữ văn 6 tập 1: Tác giả của bài du kí Đồng Tháp Mười mùa nước nổi đã lựa chọn, giới thiệu những gì để làm nổi bật màu sắc riêng của Đồng Tháp Mười?

Trả lời: 

Tác giả của bài du kí Đồng Tháp Mười mùa nước nổi đã lựa chọn, giới thiệu để làm nổi bật màu sắc riêng của Đồng Tháp Mười:

– Mùa lũ – nguồn sống ở Đồng Tháp Mười với những kênh rạch chằng chịt.

– Tràm chim (sự kết hợp giữa rừng tràm và đàn chim) ở Đồng Tháp Mười.

– Đặc sản – hai món quốc hồn quốc túy đồng bằng Đồng Tháp Mười – bông điên điển xào tôm, cá linh kho ngót.

– Bạt ngàn sen giữa rừng tràm ở Đồng Tháp Mười.

– Khu di tích Gò Tháp ở Đồng Tháp Mười.

– Thành phố Cao Lãnh ở Đồng Tháp Mười.

Câu 2 trang 58 SGK Ngữ văn 6 tập 1: Tình cảm của tác giả thể hiện như thế nào khi viết về Đồng Tháp Mười? Hãy chỉ ra một số câu văn thể hiện rõ tình cảm ấy.

Trả lời: 

Tình cảm của tác giả thể hiện khi viết về Đồng Tháp Mười sự khao khát được khám phá, yêu quý trân trọng vùng đất ấy. Một số câu văn thể hiện rõ tình cảm ấy:

 Trong khi chúng tôi thì chỉ có một ngày cưỡi xe, mà lại muốn đi nhiều, thấy nhiều, chiêm ngưỡng nhiều,…

Bằng nỗi khát khao và trân trọng của mình, tôi đã miệt mài ăn hai món quốc hồn quốc túy đồng bằng ấy.

… một đô thị Cao Lãnh vừa trẻ trung vừa hiện đại, rất có gu kiến trúc, vừa mềm vừa xanh, cứ nao nao như một câu hò vươn trên sóng,…

Câu 3 trang 58 SGK Ngữ văn 6 tập 1: Từ văn bản trên, theo em, bài du kí về một vùng đất mới cần chú ý giới thiệu những gì?

Trả lời: 

Từ văn bản trên, theo em, bài du kí về một vùng đất mới cần chú ý giới thiệu:

– Vị trí địa lí, đặc điểm tự nhiên của vùng đất ấy.

– Nêu những địa danh nổi bật mà chỉ có ở đó.

– Nêu đặc sản của vùng (thức ăn, trái cây,…).

– Những đặc tính con người ở vùng đất ấy…

Câu 4 trang 58 SGK Ngữ văn 6 tập 1: Việc sử dụng ngôi kể thứ nhất trong bài du kí có tác dụng gì?

Trả lời: 

Việc sử dụng ngôi kể thứ nhất trong bài du kí có tác dụng xác thực chuyến đi của tác giả, làm người đọc thấy được sự chân thực, chính xác cũng như hòa mình vào chuyến đi cùng tác giả qua văn chương.

Câu 5 trang 58 SGK Ngữ văn 6 tập 1: Nếu được đi thăm Đồng Tháp Mười, em sẽ đến nơi nào nêu trong bài du kí? Vì sao?

Trả lời: 

Nếu được đi thăm Đồng Tháp Mười, em sẽ đến đầm lầy sen mọc giữa rừng tràm ở trong bài du kí. Bởi vì em muốn xem thực sự sen nơi đây nhiều đến mức nào mà khiến tác giả cảm thấy ngợp. Và em cũng muốn được trải nghiệm cảm giác rợn ngợp và cô độc giữa cái mênh mông của sen tinh khiết, sen ngạo nghễ.

 

 

 

Bài mở đầu

Bài 1: Truyện

Bài 2: Thơ

 

Bài 3: Kí

Bài 4: Văn bản nghị luận

Bài 5: Văn bản thông tin

Ôn tập và tự đánh giá cuối học kì 1

 

 

 

 

Đồng Tháp Mười mùa nước nổi – Ngữ Văn 6 – Cánh Diều

Đồng Tháp Mười mùa nước nổi – Ngữ Văn 6 – Cánh Diều

 

 

Đồng Tháp Mười mùa nước nổi – Ngữ Văn 6 – Cánh Diều