Bài 20: Vai trò của thực vật trong đời sống và trong tự nhiên – Khoa học tự nhiên 6 – Cánh Diều

Bài 20: Vai trò của thực vật trong đời sống và trong tự nhiên – Khoa học tự nhiên 6 – Cánh Diều

Bài 20: Vai trò của thực vật trong đời sống và trong tự nhiên – Khoa học tự nhiên 6 – Cánh Diều

 

I. Vai trò của thực vật đối với đời sống con người

– Làm lương thực, thực phẩm.

– Làm thuốc, gia vị.

– Làm đồ dùng và giấy.

– Làm cây cảnh và trang trí.

– Cho bóng mát và điều hòa không khí.

II. Vai trò của thực vật trong tự nhiên

– Điều hòa khí hậu.

Vùng có nhiều thực vật sẽ có khí hậu dễ chịu hơn: Ánh sáng chiếu xuống mặt đất yếu, nhiệt độ thấp, độ ẩm không khí cao, gió thổi yếu.

– Làm giảm ô nhiễm không khí.

– Góp phần chống xói mòn đất và bảo vệ nguồn nước.

Ở nơi có nhiều cây xanh, nước mưa bị cản bởi rễ và gốc cây nên chảy chậm lại, thấm dần xuống các lớp đất phía dưới tạo thành nước ngầm.

– Là nơi sống, cung cấp thức ăn cho động vật.

II. Trồng và bảo vệ cây xanh

– Bảo vệ cây con trong rừng.

– Trồng rừng ngập mặn.

– Bảo vệ cây trong thành phố.

 


 

Mở đầu trang 111 KHTN lớp 6: Hãy kể tên vai trò của thực vật đối với con người mà em biết.

Trả lời:

Một số vai trò của thực vật đối với con người:

– Làm lương thực, thực phẩm: lúa, ngô, khoai, rau củ,…

– Làm gia vị: quế, hồi, tiêu,…

– Cung cấp dược liệu: nhân sâm, ngải cứu,…

– Tạo bóng mát và điều hòa khí hậu

– Làm đồ dùng: các loại đồ gỗ,…

– Làm giấy

– Làm cây cảnh


 

Hình thành kiến thức, kĩ năng 1 trang 111 KHTN lớp 6: Hãy quan sát hình 20.1 và cho biết vai trò của thực vật đối với đời sống con người.

Trả lời:

Vai trò của thực vật đối với đời sống con người là:

– Làm lương thực, thực phẩm

– Làm thuốc, gia vị

– Làm đồ dùng và giấy

– Làm cây cảnh và đồ trang trí

– Cho bóng mát và điều hòa khí hậu


 

Vận dụng 1 trang 112 KHTN lớp 6:

1. Kể tên một số cây có ở địa phương em và nêu vai trò sử dụng của chúng theo bảng 20.1

2. Sưu tầm thông tin, tranh ảnh về những thực vật quý hiếm của địa phương hoặc của nước ta mà em biết.

Trả lời:

Tên các loại cây và vai trò sử dụng:

STTTên câyCây lương thựcCây thực phẩmCây ăn quảCây lấy gỗCây làm thuốcCây làm cảnhCây cho bóng mát
1Cây ngôü
2Cây hoa sen
3Cây súp lơ
4Cây đào
5Cây bàng

2. Thông tin, tranh ảnh về những thực vật quý hiếm

a. Cây cẩm lai (Dalbergia cochinchinensisi)

 

– Cây gỗ to, có tán hình ô.

– Mọc rải rác hoặc thành từng đám trong rừng rậm nhiệt đới thường xanh hay rừng nứa rụng lá mùa mưa.

– Là loài đặc hữu của Đông Dương. Ở Việt Nam loài gặp ở nhiều tỉnh phía Nam

– Do gỗ quí, ngoại hạng, nên cẩm lai đang bị săn lùng ráo riết và môi trường sống cũng bị thu hẹp nhanh chóng.

b. Hoàng đàn (Cupressus torulosa)

 

– Cây gỗ nhỡ.

– Mọc rải rác đôi khi thành đám nhỏ trong rừng rậm nhiệt đới thường xanh.

– Đang ở trong tình trạng đang nguy cấp.

– Loài đã bị khai thác rất ráo riết để lấy gỗ thân và gỗ rễ, chủ yếu để làm bột hương.

– Cây lại tái sinh rất khó khăn

c. Thông năm lá Đà Lạt (Pinus dalatensis)

 

– Thuộc dạng cây gỗ to, có tán hình nón thưa.

– Là một loài đặc hữu của Việt nam

– Cây có thể cao đến hơn 30m và đường kính thân 0,6 – 0,8m.

– Đây là một loài hiếm. Có thể bị đe dọa tuyệt chủng do bị thu hẹp môi trường sống và chưa thấy tái sinh.


 

Hình thành kiến thức, kĩ năng 2 trang 113 KHTN lớp 6:

1. Dựa vào bảng 20.2, hãy cho biết các yếu tố khí hậu ở nơi có nhiều thực vật và nơi có ít thực vật khác nhau như thế nào?

2. Em rút ra kết luận gì về vai trò của thực vật đối với khí hậu?

 

Trả lời:

1. Khí hậu ở nơi có nhiều thực vật sẽ ôn hòa và dễ chịu hơn ở nơi có nhiều thực vật. Cụ thể như sau:

– Cường độ ánh sáng nhỏ hơn

– Nhiệt độ thấp hơn

– Độ ẩm cao hơn

– Cường độ gió nhỏ hơn

2. Kết luận về vai trò của thực vật đối với khí hậu:

– Thực vật góp phần điều hòa khí hậu.


 

Hình thành kiến thức, kĩ năng 3 trang 113 KHTN lớp 6: Quan sát hình 20.3 và giải thích vì sao cần trồng nhiều cây xanh.

Trả lời:

– Cây xanh có vai trò hấp thụ bớt lượng bụi và khí CO2 trong không khí giúp cho không khí trong lành hơn

⇒ vậy nên chúng ta cần trồng nhiều cây xanh để giúp hỗ trợ lọc không khí


 

Vận dụng 2 trang 114 KHTN lớp 6: Dựa vào kiến thức đã học về oxygen và không khí, em hãy cho biết điều gì sẽ xảy ra nếu như cây xanh trên Trái Đất bị chặt phá quá mức. Khi đó lượng oxygen trong không khí thay đổi như thế nào?

Trả lời:

– Điều sẽ xảy ra nếu như cây xanh trên Trái Đất bị chặt phá quá mức:

+ Cây xanh ít đi (quá trình quang hợp xảy ra với cường độ thấp hơn) trong khi lượng khí thải sinh hoạt và công nghiệp thì ngày càng nhiều lên → Làm mất cân bằng sinh thái, đe dọa đến cuộc sống của con người. Con người và các sinh vật khác sẽ xuất hiện các hiện tượng khó thở, nhanh mệt mỏi khi thiếu dưỡng khí..

+ Lượng khí thải nhiều làm thủng tầng ozon – tấm lá chắn bao bọc và bảo vệ trái đất đang có nguy cơ biến mất → Trái đất ngày càng nóng lên → Con người phải đối mặt với hàng loạt các nguy cơ tiềm ẩn mà lớn nhất là nguy cơ các căn bệnh nan y do ảnh hưởng của nguồn nước, không khí bị ô nhiễm.

– Dự đoán lượng oxygen trong không khí thay đổi: Bình thường, hàm lượng CO2 và O2 được cân bằng phần lớn là nhờ hoạt động quang hợp của cây xanh. Khi cây xanh ít hơn, lượng O2 không được tạo ra thêm trong khi vẫn được sử dụng cho các hoạt động sống của các sinh vật khác nên sẽ giảm dần.


 

Hình thành kiến thức, kĩ năng 4 trang 114 KHTN lớp 6: Quan sát hình 20.4 và cho biết khi có mưa lớn, điều gì sẽ xảy ra với đất ở trên đồi không có hoặc ít cây che phủ? Cần làm gì để khắc phục điều đó?

Trả lời:

– Khi có mưa lớn, đất ở trên đồi không có hoặc ít cây che phủ sẽ bị rửa trôi gây ra xói mòn đất.

– Để khắc phục việc xói mòn đất cần tăng cường trồng thêm cây xanh ở những vùng đất trống, đồi trọc.


 

Hình thành kiến thức, kĩ năng 5 trang 115 KHTN lớp 6: Quan sát hình 20.5, 20.6 và cho biết vai trò của thực vật đối với động vật.

 

Trả lời:

Vai trò của thực vật đối với động vật là:

– Cung cấp nơi ở cho động vật

– Làm thức ăn cho động vật


 

Luyện tập 1 trang 115 KHTN lớp 6: Nêu một số ví dụ về những động vật mà nơi ở của chúng là thực vật theo bảng 20.3.

Trả lời:

STTTên động vậtNơi ở của động vật
Lá câyThân, cành câyGốc cây
1Sâu cuốn lá
2Chim sâu
3Khỉ
4Sóc

 


Luyện tập 2 trang 116 KHTN lớp 6: Lấy ví dụ tên con vật và tên cây mà con vật đó sử dụng làm thức ăn. Nếu rõ bộ phận của cây mà con vật đó sử dụng theo gợi ý trong bảng 20.4.

Trả lời:

STTTên con vậtTên câyBộ phận mà con vật sử dụng
Rễ, củQuảHạt
1ThỏCà rốt
2Cỏ
3SócCây dẻ
4Dơi ăn quảCây nhãn

 


 

Vận dụng 3 trang 116 KHTN lớp 6: Hãy tìm hiểu về những biện pháp giữ an toàn cho cơ thể khi tiếp xúc với thực vật có chất độc.

Trả lời:

Những biện pháp giữ an toàn cho cơ thể khi tiếp xúc với thực vật có chất độc là:

– Dùng găng tay khí tiếp xúc với nhựa cây có độc

– Không ăn các loại thực phẩm có chứa chất độc

– Không sử dụng các loại thực vật hay các chế phẩm từ các loại thực vật có chất gây nghiện (ví dụ: cây anh túc, cây cần sa, cây thuốc lá…)


 

Tìm hiểu thêm 1 trang 116 KHTN lớp 6: Hãy tìm hiểu các thông tin về tác hại và các bệnh do hút thuốc lá.

Trả lời:

Tác hại của các bệnh do hút thuốc lá gây ra là:

a, Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính:

– Gây viêm đường thở khiến người hút thuốc lá dễ bị cảm cúm, viêm họng, viêm phế quản và viêm phổi

– Xảy ra những cơn kịch phát cấp của bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính

b, Các bệnh có liên quan đến ung thư:

– Các chất gây ung trong khói thuốc sẽ biến đổi các tế bào phổi bình thường thành tế bào ung thư.

– Khói thuốc lá trực tiếp gây ung thư hầu họng, ung thư phổi và ung thư thực quản

– Khói thuốc lá còn hỗ trợ cho việc phát triển ung thư ở các nơi ngoài đường hô hấp như: bàng quang, thận, đường tiểu, tụy tạng, dạ dày và cổ tử cung.


 

Hình thành kiến thức, kĩ năng 6 trang 117 KHTN lớp 6: Quan sát hình 20.7 và cho biết chúng ta cần làm gì để môi trường có thêm nhiều thực vật?

 

Trả lời:

Việc cần làm để môi trường có thêm nhiều thực vật là:

– Tích cực trồng cây phủ xanh đất trống đồi trọc

– Trồng rừng ngập mặn

– Bảo vệ rừng

– Bảo vệ cây xanh trong thành phố


 

Vận dụng 4 trang 117 KHTN lớp 6:

1. Kể những hoạt động trồng và bảo vệ cây xanh ở địa phương em.

2. Sưu tầm các bức tranh, ảnh hoặc vẽ hình thể hiện hoạt động tích cực của học sinh với việc trồng và chăm sóc cây xanh.

Trả lời:

1. Những hoạt động trồng và bảo vệ cây xanh ở địa phương:

– Các phong trào trồng cây gây rừng

– Phong trào “Tết trồng cây”

– Chương trình trồng một tỷ cây xanh – Vì một Việt Nam xanh

2. Hình ảnh thể hiện hoạt động tích cực của học sinh với việc trồng và chăm sóc cây xanh:

 


 

Tìm hiểu thêm 2 trang 117 KHTN lớp 6: Hãy tìm hiểu về nguyên nhân có thể làm cho diện tích rừng và đa dạng thực vật bị suy giảm.

Trả lời:

Nguyên nhân có thể làm cho diện tích rừng và đa dạng thực vật bị suy giảm là:

– Do hiện tượng cháy rừng

– Rừng bị khai thác bừa bãi

– Do hoạt động di canh, di cư, đốt rừng làm nương rẫy

– Do chuyển đổi mục đích sử dụng đất: xây dựng đập thủy điện, phá rừng để xây dựng khu du lịch,…

 

 

Phần 1: Giới thiệu về khoa học tự nhiên và các phép đo

Phần 2: Chất và sự biến đổi của chất

Phần 3: Vật sống

Phần 4: Năng lượng và sự biến đổi

Phần 5: Trái đất và bầu trời

 

 

Bài 20: Vai trò của thực vật trong đời sống và trong tự nhiên – Khoa học tự nhiên 6 – Cánh Diều

Bài 20: Vai trò của thực vật trong đời sống và trong tự nhiên – Khoa học tự nhiên 6 – Cánh Diều

 

 

Bài 20: Vai trò của thực vật trong đời sống và trong tự nhiên – Khoa học tự nhiên 6 – Cánh Diều