Bài 18: Quang hợp ở thực vật – Khoa Học Tự Nhiên 7 – Cánh Diều

Bài 18: Quang hợp ở thực vật – Khoa Học Tự Nhiên 7 – Cánh Diều

Bài 18: Quang hợp ở thực vật – Khoa Học Tự Nhiên 7 – Cánh Diều

 

I. Vai trò của lá cây với chức năng quang hợp

Lá là cơ quan thực hiện quang hợp của cây xanh. Các đặc điểm cấu tạo của lá cây giúp ích rất nhiều cho quá trình quang hợp:

II. Quá trình quang hợp

Quang hợp là quá trình lá cây thu nhận và chueyern hóa năng lượng ánh sáng, tổng hợp nên chất hữu cơ từ các chất vô cơ nhưu nước, khí carbon dioxide, diễn ra ở các tế bào có chất diệp lục, đồng thời thải oxygen.

Quang hợp xảy ra chủ yếu ở lá cây, trong bào quan lục lạp.

Quang hợp là quá trình trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng quan trọng của thực vật.

Phương trình tổng quát của quang hợp: 

Phân tử glucose tạo thành trong quang hợp liên kết với nhau hình thành nên tinh bột, là chất dự trữ đặc trưng ở thực vật.

III. Mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng trong quang hợp

Trong quang hợp, trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng diễn ra đồng thời. Trong đó:

– Nước và chất carbon dioxide được lấy từ môi trường để tổng hợp chất hữu cơ và giải phóng oxygen.

– Đồng thời, quang năng được chuyển hóa thành hóa năng dự trữ trong chất hữu cơ.


 

Mở đầu trang 90 Bài 18 KHTN lớp 7: Quan sát hình 18.1, cho biết thực vật có thể tự tổng hợp chất hữu cơ từ những nguyên liệu nào. Chất hữu cơ được tổng hợp ở thực vật thông qua quá trình nào?

 

Trả lời:

Chất hữu cơ được tổng hợp ở thực vật thông qua quá trình quang hợp. Quang hợp là quá trình thực vật thu nhận và chuyển hóa năng lượng ánh sáng, tổng hợp nên các chất hữu cơ từ các chất vô cơ như nước, khí carbon dioxide, diễn ra ở tế bào có chứa chất diệp lục, đồng thời thải ra khí oxygen.


 

Câu hỏi 1 trang 91 KHTN lớp 7: Quan sát hình 18.2, cho biết các bộ phận của lá cây và chức năng của các bộ phận đó trong quá trình quang hợp.

 

Trả lời:

Các bộ phận của lá cây và chức năng của chúng trong quá trình quang hợp:

– Phiến lá: dạng bản dẹt giúp thu nhận được nhiều ánh sáng.

– Lục lạp (ở lớp tế bào giữa lá): chứa diệp lục thu nhận ánh sáng dùng cho tổng hợp chất hữu cơ của lá cây.

– Gân lá: chứa mạch dẫn giúp vận chuyển nước cung cấp nguyên liệu cho quá trình quang hợp đến lục lạp và vận chuyển chất hữu cơ là sản phẩm cho quá trình quang hợp từ lục lạp về cuống lá, từ đó vận chuyển đến các bộ phận khác của cây.

– Khí khổng (phân bố trên bề mặt lá): có vai trò chính trong quá trình trao đổi khí (cung cấp CO2 cho quá trình quang hợp và giải phóng O2 được tạo ra do quá trình quang hợp) và thoát hơi nước.


 

Luyện tập 1 trang 91 KHTN lớp 7: Nêu các đặc điểm của lá cây phù hợp với chức năng quang hợp.

Trả lời:

Lá cây đã có cấu tạo thích nghi với chức năng quang hợp như sau:

– Phiến lá có dạng bản dẹt, mỏng giúp thu nhận được nhiều ánh sáng.

– Trong lớp biểu bì của mặt lá có khí khổng để cho khí CO2 khuếch tán vào bên trong lá đến lục lạp cung cấp cho quá trình quang hợp đồng thời để cho khí O2 là sản phẩm của quá trình quang hợp khuếch tán ra khỏi lá.

– Tế bào ở lớp giữa của lá chứa nhiều diệp lục để trực tiếp hấp thụ được năng lượng của các tia sáng chiếu lên lá.

– Hệ gân lá phát triển, chứa các mạch gỗ (con đường cung cấp nước cùng các ion khoáng cho quang hợp) và mạch rây (con đường dẫn sản phẩm quang hợp ra khỏi lá).

Các bộ phận của lá cây và chức năng của chúng trong quá trình quang hợp:

– Phiến lá: dạng bản dẹt giúp thu nhận được nhiều ánh sáng.

– Lục lạp (ở lớp tế bào giữa lá): chứa diệp lục thu nhận ánh sáng dùng cho tổng hợp chất hữu cơ của lá cây.

– Gân lá: chứa mạch dẫn giúp vận chuyển nước cung cấp nguyên liệu cho quá trình quang hợp đến lục lạp và vận chuyển chất hữu cơ là sản phẩm cho quá trình quang hợp từ lục lạp về cuống lá, từ đó vận chuyển đến các bộ phận khác của cây.

– Khí khổng (phân bố trên bề mặt lá): có vai trò chính trong quá trình trao đổi khí (cung cấp CO2 cho quá trình quang hợp và giải phóng O2 được tạo ra do quá trình quang hợp) và thoát hơi nước.


 

Vận dụng 1 trang 91 KHTN lớp 7: Theo em, những cây có lá tiêu biến (ví dụ cây xương rồng lá biến đổi thành gai) thì có thể quang hợp được không? Vì sao?

 

Trả lời:

– Ở thực vật, tất cả các bộ phận chứa diệp lục của cây như thân non, cành non, lá, quả xanh,… đều có khả năng quang hợp. Do đó, lá chỉ là bộ phận chính thực hiện chức năng quang hợp chứ không phải là bộ phận duy nhất có khả năng quang hợp.

– Cây có lá tiêu biến như cây xương rồng thì vẫn có thể quang hợp được. Vì ở những cây này, thân hoặc cành sẽ có lục lạp (biểu hiện là thân hoặc cành có màu xanh) nên thân hoặc cành sẽ thay lá làm nhiệm vụ quang hợp.


 

Câu hỏi 2 trang 91 KHTN lớp 7: Cho biết các chất tham gia và sản phẩm tạo thành trong quang hợp ở thực vật.

Trả lời:

– Các chất tham gia quá trình quang hợp ở thực vật:

+ Nước

+ Carbon dioxide (CO2)

+ Ánh sáng

– Các sản phẩm tạo thành trong quá trình quang hợp ở thực vật:

+ Chất hữu cơ

+ Oxygen (O2)


 

Vận dụng 2 trang 91 KHTN lớp 7:Quang hợp có ý nghĩa như thế nào đối với sự sống trên Trái Đất?

Trả lời:

Quang hợp có vai trò quyết định đối với sự sống trên Trái Đất:

– Quang hợp tạo ra các chất hữu cơ phục vụ đời sống của các sinh vật như làm thức ăn, nơi ở; làm nguyên liệu cho công nghiệp; làm dược liệu;… Không có quang hợp sẽ không có sự tổng hợp chất hữu cơ → tất cả các loài sinh vật sẽ chất.

– Quang hợp hấp thụ khí Carbon dioxide (CO2) và giải phóng khí Oxygen (O2) giúp điều hòa không khí, cung cấp Oxygen cho sự sống. Không có quang hợp, tất cả những loài hiếu khí (cần Oxygen cho sự sống) cũng sẽ chết.


 

Vận dụng 3 trang 91 KHTN lớp 7: Những sinh vật nào có thể quang hợp?

Trả lời:

Những sinh vật có thể quang hợp là:

– Thực vật

– Tảo

– Một số vi khuẩn như vi khuẩn lam,…


 

Câu hỏi 3 trang 92 KHTN lớp 7: Quan sát hình 18.3, mô tả mối quan hệ giữa quá trình trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng trong quang hợp ở lá cây.

 

Trả lời:

Quan sát hình ảnh ta thấy, quá trình trao đổi và chuyển hóa các chất trong quang hợp ở lá cây luôn đi cùng với chuyển hóa năng lượng ánh sáng thành năng lượng hóa học trong các hợp chất hữu cơ:

– Năng lượng ánh sáng Mặt Trời được lục lạp hấp thụ, một phần chuyển hóa thành năng lượng hóa học dự trữ trong chất hữu cơ ở lá cây

– Nước và carbon dioxide từ môi trường ngoài được hấp thụ và vận chuyển đến lục lạp, qua các quá trình biến đổi tạo thành chất hữu cơ và oxygen.

→ Quá trình trao đổi chất và chuyển hóa các chất trong quang hợp có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, luôn diễn ra đồng thời, gắn liền với nhau


 

Câu hỏi 4 trang 92 KHTN lớp 7: Viết sơ đồ dạng chữ thể hiện mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng ở tế bào lá cây.

Trả lời:

Sơ đồ dạng chữ thể hiện mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng ở tế bào lá cây:

Nước + Carbon dioxide Ánh sáng mặt trời ———> Chất hữu cơ + Oxygen


 

Luyện tập 2 trang 92 KHTN lớp 7: Cho các cụm từ: năng lượng ánh sáng, năng lượng hoá học. Hãy chọn cụm từ thích hợp trong các cụm trên thay cho các dấu hỏi (?) trong bảng 18.1.

 

Trả lời:

 

Trao đổi chấtQuá trình chuyển hoá năng lượng
Carbon dioxide + Nước

| Quang hợp

 

Năng lượng ánh sáng
Chất hữu cơ+OxygenNăng lượng hóa học

 

Giải bài tập Khoa học tự nhiên 7 – Cánh Diều

 

Phần 1. Chất và sự biến đổi của chất

Chủ đề 1: Nguyên tử. Nguyên tố hóa học

 

 

 

 

 

 

Bài 18: Quang hợp ở thực vật – Khoa Học Tự Nhiên 7 – Cánh Diều

Bài 18: Quang hợp ở thực vật – Khoa Học Tự Nhiên 7 – Cánh Diều

 

 

Bài 18: Quang hợp ở thực vật – Khoa Học Tự Nhiên 7 – Cánh Diều