Bài 12: Ánh sáng, tia sáng – Khoa Học Tự Nhiên 7 – Cánh Diều

Bài 12: Ánh sáng, tia sáng – Khoa Học Tự Nhiên 7 – Cánh Diều

Bài 12: Ánh sáng, tia sáng – Khoa Học Tự Nhiên 7 – Cánh Diều

 

I. Năng lượng ánh sáng

– Ánh sáng là một dạng của năng lượng

Ví dụ: Nếu cầm kính lúp dưới ánh nắng mặt trời để tập trung ánh sáng lên đầu que diêm thì que diêm có thể bốc cháy

 

– Nguồn sáng là vật tự nó phát ra ánh sáng cùng với sự tỏa nhiệt

Ví dụ: Mặt Trời

– Vật sáng gồm nguồn sáng và những vật hắt lại ánh sáng chiếu vào nó

Ví dụ: Mặt Trăng

II. Tia sáng

– Từ bề mặt của một vật phát sáng, ánh sáng phát ra theo mọi hướng

– Ánh sáng truyền trong các môi trường trong suốt và đồng tính như không khí, thủy tinh, nước, … thì ánh sáng đi theo đường thẳng.

 

– Trong thực tế, không thể nhìn thấy một tia sáng mà chỉ nhìn thấy chùm sáng gồm nhiều tia sáng hợp thành

Ví dụ: Chùm ánh sáng mặt trời đi qua các đám mây

 

– Các chùm sáng thường gặp:

+ Chùm sáng song song

 

+ Chùm sáng phân kì

 

+ Chùm sáng hội tụ

 

III. Bóng tối, bỏng nửa tối

– Khi chiếu ánh sáng từ một nguồn sáng nhỏ vào một vật cản sáng có kích thước lớn hơn nguồn sáng, phía sau vật cản sẽ xuất hiện một vùng tối. Nếu ta đặt một màn hứng ánh sáng phía sau vật cản, trên màn có phần không nhận được ánh sáng từ nguồn sáng, ta gọi là bóng tối.

 

– Khi chiếu ánh sáng từ một nguồn sáng lớn vào một vật cản sáng, phía sau vật cản sẽ xuất hiện vùng tối và vùng nửa tối. Nếu ta đặt một màn hứng ánh sáng phía sau vật cản, trên màn có phần không nhận được ánh sáng từ nguồn sáng, ta gọi là bóng tối, có phần nhận được ít ánh sáng truyền tới, ta gọi là bóng nửa tối.


 

Mở đầu trang 65 Bài 12 KHTN lớp 7:

Mặt Trời là nguồn năng lượng khổng lồ. Năng lượng mà Trái Đất nhận được từ Mặt Trời trong 2 giờ nhiều hơn toàn bộ lượng năng lượng mà con người tiêu thụ trong một năm.

Năng lượng Mặt Trời truyền đến Trái Đất bằng cách nào?

Trả lời:

Mặt Trời phát ra ánh sáng và chiếu tới Trái Đất, do đó năng lượng Mặt Trời truyền đến Trái Đất qua các chùm ánh sáng.


 

Luyện tập 1 trang 65 KHTN lớp 7: Với các dụng cụ: đèn sợi đốt, kính lúp, tờ bìa màu đen, nhiệt kế.

a. Hãy lên phương án và tiến hành thí nghiệm để thu được năng lượng ánh sáng.

b. Trong thí nghiệm của em và thí nghiệm ở hình 12.1, năng lượng ánh sáng đã chuyển hóa thành các dạng năng lượng nào?

 

Trả lời:

a. Phương án thí nghiệm

Dùng kính lúp hội tụ tia sáng từ đèn sợi đốt phát ra, dùng tờ bìa màu đen hứng tia sáng tại điểm hội tụ, dùng nhiệt kế đo nhiệt độ tại điểm hội tụ.

Tiến hành thí nghiệm

+ Bật đèn sợi đốt.

+ Dùng kính lúp đặt sát đèn sợi đốt.

+ Dùng tấm bìa màu đen hứng điểm hội tụ của tia ló sau khi đi qua kính lúp.

+ Để một thời gian đủ dài sau đó dùng nhiệt kế đo nhiệt độ điểm hội tụ đó.

Kết luận:

Nhiệt độ điểm hội tụ tăng cao chứng tỏ ánh sáng mang năng lượng, quang năng được chuyển hóa thành nhiệt năng.

b. Năng lượng ánh sáng chuyển thành dạng nhiệt năng, làm cho que diêm bốc cháy.


 

Câu hỏi 1 trang 65 KHTN lớp 7: Hãy nêu ví dụ về nguồn sáng và vật sáng.

Trả lời:

+ Nguồn sáng là những vật tự phát ra ánh sáng: Mặt Trời, ngọn lửa, ngọn nến đang cháy, con đom đóm, tia chớp, … .

+ Vật sáng gồm nguồn sáng và những vật hắt lại ánh sáng chiếu vào nó: Mặt Trăng, bông hoa, con mèo, con chó, … .


 

Luyện tập 2 trang 66 KHTN lớp 7: Em hãy đề xuất một phương án để có thể quan sát được tia sáng.

Trả lời:

– Dùng đèn chiếu vào một miếng bìa có khoét một lỗ nhỏ, dùng 1 miếng bìa làm màn hứng sao cho vệt sáng từ lỗ nhỏ đi là là trên màn hứng.

– Vệt sáng hẹp, thẳng trên màn hứng được coi là tia sáng.


 

Luyện tập 3 trang 67 KHTN lớp 7: Với các dụng cụ: đèn tạo ra chùm sáng hẹp song song, tấm bìa chắn sáng, giấy trắng. Hãy lên phương án và tiến hành thí nghiệm để tạo ra các chùm sáng trên mặt giấy.

Trả lời:

Phương án thí nghiệm:

Dùng đèn chiếu chùm tia sáng qua tấm bìa đã được đục 2 lỗ nhỏ đối xứng, đặt tờ giấy trắng sao cho chùm tia sáng đi là là trên bề mặt tờ giấy.

Tiến hành thí nghiệm:

+ Tạo chùm song song

Đặt sát đèn pin vào tấm bìa đã đục lỗ, đặt tờ giấy sao cho chùm tia sáng đi qua lỗ đi là là trên bề mặt tờ giấy. Điều chỉnh đèn sao cho thu được hình ảnh dưới.

 

+ Tạo chùm hội tụ

Đặt sát đèn pin vào tấm bìa đã đục lỗ, đặt tờ giấy sao cho chùm tia sáng đi qua lỗ đi là là trên bề mặt tờ giấy. Điều chỉnh đèn sao cho thu được hình ảnh dưới.

 

+ Tạo chùm phân kì

Đặt sát đèn pin vào tấm bìa đã đục lỗ, đặt tờ giấy sao cho chùm tia sáng đi qua lỗ đi là là trên bề mặt tờ giấy. Điều chỉnh đèn sao cho thu được hình ảnh dưới.

 


 

Luyện tập 4 trang 67 KHTN lớp 7: Hãy vẽ các tia sáng để xác định bóng tối, bóng nửa tối trên tường của các vật trong hình 12.8.

 

Trả lời:

 


 

Vận dụng trang 68 KHTN lớp 7:

Hiện tượng nhật thực là hiện tượng Trái Đất đi vào vùng tối do Mặt Trăng tạo ra (hình 12.8a). Khi đó, ở một số vị trí trên Trái Đất, người ta sẽ thấy Mặt Trời bị Mặt Trăng che khuất.

Tương tự như vậy, hiện tượng nguyệt thực là hiện tượng khi Mặt Trăng đi vào vùng tối do Trái Đất tạo ra (hình 12.8b). Khi đó, ở một số nơi trên Trái Đất, người ta sẽ thấy Mặt Trăng bị Trái Đất che khuất.

a. Hãy vẽ các tia sáng để xác định vùng tối trong mỗi hiện tượng này.

b. Sử dụng 1 ngọn nến và các quả bóng có kích thước phù hợp thay thế Mặt Trời, Trái Đất, Mặt Trăng để kiểm tra kết quả thu được như hình vẽ ở câu 1.

 

Trả lời:

a. Xác định vùng tối và vùng nửa tối.

 

 

b. Em có thể dùng 1 ngọn nến thay cho Mặt Trời, quả bóng đá thay cho Trái Đất, quả bóng tenis thay cho Mặt Trăng. Đặt ngọn nến và các quả bóng ở các vị trí giống như 2 trường hợp trên và quan sát hiện tượng.

 

 

 

Giải bài tập Khoa học tự nhiên 7 – Cánh Diều

 

Phần 1. Chất và sự biến đổi của chất

Chủ đề 1: Nguyên tử. Nguyên tố hóa học

 

 

 

 

 

Bài 12: Ánh sáng, tia sáng – Khoa Học Tự Nhiên 7 – Cánh Diều

Bài 12: Ánh sáng, tia sáng – Khoa Học Tự Nhiên 7 – Cánh Diều

 

 

Bài 12: Ánh sáng, tia sáng – Khoa Học Tự Nhiên 7 – Cánh Diều